Четверг, 2018-10-18, 5:57 AM
www.Zamonaviy.CoM
Приветствую Вас Гость | RSS

Меню сайта
Категории раздела
Бесплатные анимационные смайлики для одноклассники.ру [0]
YANGILIKLAR / ЯНГИЛИКЛАР / HABARLAR / AXBOROT [5251]
HIKOYALAR / ХИКОЯЛАР [555]
SEVGI HIKOYALARI / СЕВГИ ХИКОЯЛАРИ / AYANCHLI SEVGI HIKOYALARI [93]
Любовные истории, истории любви, рассказы о любви [16]
FUTBOL YANGILIKLARI / Новости футбола [2146]
SHOU BIZNES YANGILIKLARI / ШОУ БИЗНЕС ЯНГИЛИКЛАРИ [3574]
YULDUZLAR BIOGRAFIYASI / ЮЛДУЗЛАР БИОГРАФИЯСИ [24]
DUNYO YANGILIKLARI / ДУНЁ ЯНГИЛИКЛАРИ [5641]
O'ZBEKCHA KINOLAR / УЗБЕКЧА КИНОЛАР [778]
Смотреть онлайн бесплатно в хорошем качестве / Фильмы HD онлайн смотреть [1996]
HIND KINOLARI ONLINE / Индийские фильмы онлайн [129]
TURKCHA SERIALLAR / ТУРКЧА СЕРИАЛЛАР / Турецкие сериалы онлайн на русском языке. Смотреть турецкие [205]
MOBIL TELEFONLAR UCHUN / МОБИЛ ТЕЛЕФОНЛАР УЧУН [108]
Foydali maslahatlar / Полезны советы [1531]
Заработок в интернете / Pul ishlash [1]
Pazandachilik / Кулинария [195]
BAXS - TORTISHUV / FIKR MULOHAZA [1125]
Восстановление данных - Программы [0]
Смотреть сериал великолепный век все серии на русском языке [1]
БИТВА ЭКСТРАСЕНСОВ || У НАС ВСЕ СЕРИИ / Битва экстрасенсов смотреть онлайн / Битва экстрас... [7]
Страница Женских Побед. Все возможно! Гороскоп знаки зодиака, Как удержать мужчину, Характеристика [0]
Tush tabiri / Туш табири / Tush Tabiri kitobi [101]
MUCHALLAR HAQIDA MA'LUMOTLAR / МУЧАЛЛАР ХАКИДА МАЛУМОТЛАР [17]
BEPUL ODNOKLASSNIKI SIRLARI / БЕПУЛ ОДНОКЛАССНИКИ СИРЛАРИ / Секреты сайта Одноклассники.ру [48]
Новости Узбекистана, Политика, Экономика, Права [0]
TAS-IX KINOLAR / Смотреть кино онлайн в Tas-Ix / KINOLAR TAS-IX [0]
ПРОГРАММЫ - Скачать бесплатные программы / KOMPYUTER UCHUN PROGRAMMALAR KO'CHIRISH [0]
Jahon Chempionati 2014 VIDEO TAMOSHA / ONLAYN KO'RISH / JCH 2014 GOLARNI KO'RISH / ЖЧ 2014 Т... [0]
Android .apk o'yin va dasturlasr / Игры на андроид, скачать игры для android бесплатно [338]
Mobil java o'yinlar / Скачать Java игры на телефон [122]
Интересные факты: Знаете ли вы, что? [105]
Moziydan sado ( TARIX ) / Мозийдан садо ( ТАРИХ ) [26]
Moziydan sado ( TARIX ) / Мозийдан садо ( ТАРИХ )
MUNAJJIMLAR BASHORATI / МУНАЖЖИМЛАР БАШОРАТИ [23]
HIDOYAT SARI / ҲИДОЯТ САРИ [60]
Hidoyat sari / ҲИДОЯТ САРИ / IBRATLI / ISLOM / HADISLAR
JINOYAT VA JAZO / ЖИНОЯТ ВА ЖАЗО [215]
Salat tayyorlash / Mazali salatlar retseptlari [3]
salat tayyorlash sirlari, antiqa salatlar qilish, salat qilishni organish, pazandalik sirlari, salatlarni qanday tayyorlaydi, yangicha salatlar, 2017 2018 salatlar,
Tort qilishni o'rganish / Tort tayyorlash retseptlari / Tort tayyorlash sirlari [0]
tort qilish, tortni qanday tayyorlaydi, pishiriqlar qilishni o'rganish, yangicha tortlar qilish sirlari, ajoyib malumotlar, to'rt tayyorlash sirlari, o'rganish, tort kursiga
Mazali shirinliklar tayyorlash / Pishiriqlar qilishni o'rganish [8]
shirinliklar tayyorlash, pazandalik sirlari, ayollar oshxonasi, pishiriq qilishni o'rganish, pazanda o'quv kurslari, mazali pishiriq, mazali shirinlik tayyorlash, sherlar.net. ... Soqol o'stirish uchun nima qilish kerak (yigitlarga maslahatlar)
Наш опрос
Оцените мой сайт
Всего ответов: 638
Статистика



Онлайн всего: 72
Гостей: 72
Пользователей: 0
Главная » 2017 » Февраль » 8 » ALIShER NAVOIY VA SULTON SANJAR


9:18 AM
ALIShER NAVOIY VA SULTON SANJAR
"Xun bahosi uchun mana pul, qasos olmoqchi bo`lsang, mana shamshir!”

Nomi afsonalarga yo`g`rilgan turkiy hukmdorlardan biri Saljuqiylar saltanatining so`nggi hukmdori Sulton Muizziddin Abul Xoris Sanjar ibn Malikshohdir.

Sulolaning so`nggi va qudratli vakili

Ma`lumotlarga ko`ra, u Iroqning hozirgi Sinjar shahri hududida 1086 yilda tug`ilgan. Ayrim ma`lumotlarga ko`ra, uning ismi o`zi tug`ilgan shahar nomidan olingan deyilsa, boshqa manbalarda turkiy tildagi "sanchar, sanchuvchi, hujum qiluvchi” ma`nolarini berishi aytiladi.

U akasi sulton G`iyosiddin vafotidan so`ng, 1118 yili taxtga o`tiradi. U o`z davlatining poytaxtini hozirgi Turkmaniston hududidagi Marv (Mari) shahri hududiga ko`chirgan. Keyinchalik Movarounnahr, Xuroson va Xorazmni o`zida birashtirgan ulkan saltanatga asos solgan.

Ma`lumotlarga ko`ra, Sulton Sanjarning nomi Qashqardan Yamangacha, G`aznadan Umongacha, Onado`lidan to Hijozgacha xutbaga qo`shib o`qilgan. Biroq, 1141 yilda Movarounnahrga Qoraxitoylarning bostirib kirishi Sulton Sanjar hokimiyatini zaiflashtirgan. Ayniqsa, Qatvon cho`lidagi jang Saljuqiylarni qaqshatqich zarbaga uchratadi.

Garchi uzoq urinishlardan so`ng u hokimiyatning bir qismini qaytarib olishga muvvafaq bo`lsa-da, oldingi kuch-qudratini yo`qotib bo`lgandi. Tarixiy ma`lumotlarga ko`ra, Sulton Sanjar 1157 yilda Marv shahrida og`ir xastalikdan vafot etadi.

Sulton Sanjar o`z davrida fan, madaniyat va san`at homiysi sifatida ham dovrug` taratadi. Uning saroyida o`z davrining mashhur shoir va ulamolari to`plangan. U Marv va boshqa ko`pgina shaharlar, jumladan Samarqandda ham bir qator me`moriy yodgorliklar qurdirgani ma`lum. Biroq, bu binolar mo`g`ullar bosqini paytida vayron qilingan.

Rivoyatlar tilga kirganda...

Sulton xalq og`zaki ijodi va badiiy adabiyotda adolatli, xalqparvar, oqil hukmdor sifatida gavdalanadi. Xalq orasida Sulton Sanjar nomi afsona va rivoyatlarga yo`g`rilib ketgan. Bir rivoyatga ko`ra, Sulton Sanjar o`ziga saroy qurdirmoqchi bo`ladi. Lekin saroyning markazida o`rnatish uchun baland, to`g`ri ustun kerak bo`ladi. Unga mos daraxtni hech qaerdan topa olishmaydi. Nihoyat bir kampirning hovlisida ustunbop daraxt topiladi. Shoh ushbu daraxt uchun kampirga juda katta in`omlar beradi. Shu bilan birga istagan paytda saroyga kelib, uni ko`tarib turgan ustunni ko`rib ketish huquqini beradi.

Kampir saroy bitgach, tomoshaga keladi va unga ko`rk bag`ishlab turgan ustunni ohista silaydi: "Agar sen egri o`sganingda allaqachon o`tinga aylanarding, to`g`ri o`sganing sabab sulton saroyidan joy olding, menga ham katta davlat va izzat olib kelding”, deydi.

"Shoh G`oziy” himmati

Bu mazmundagi hikoyatlar mumtoz adabiyotga ham ko`chib o`tgan.

Hazrat Navoiyning "Hayrat ul-abror” dostonida ham "Shoh G`oziy va kampir” hikoyati mavjud bo`lib, unda voqealar sal boshqacharoq talqin qilinadi.

Kampir Shoh G`oziyning huzuriga kelib, uning askarlari bir jangda yakkayu yolg`iz o`g`lini o`ldirishgani, buning shoh qonun oldida javob berishi lozimliini aytadi. Shoh kampirning talabini qondirish u bilan uchun qozining huzuriga boradi. Qozi ham haqqoniy hukm chiqaradi. Shoh yo kampirning o`g`li uchun xun puli to`lashi lozim yo kampirga qasos olish imkonini berish kerak. Shunda shoh ikkilanmasdan yuz hamyon tilla va qilich keltirishlarini buyuradi: "Xun bahosi uchun mana pul, qasos olmoqchi bo`lsang, mana shamshir!” Kampir uning adolatidan lol qoladi va shohning oyog`iga yiqilib uzr so`raydi. Shoh esa, kampirning izzat-hurmatini o`z o`rniga qo`yib, uni oltinu kumushga ko`madi.

Hazrat Navoiy bu o`rinda Sulton Sanjar nomini tilga olmasa-da, so`z aynan u haqda ketayotganga o`xshaydi. Chunki, tarixda Sulton Sanjarning g`ayridin o`g`uzlarga qarshi kurashib G`oziy nomin olgani tarixdan ma`lum. Boshqa bir guruh olimlar esa, bu o`rinda so`z Husayn Boyqaro haqida borayotganini aytadilar. Chunki, Navoiy ko`p asarlarida o`z do`stiga "Sho G`oziy” deya murojaat qiladi.

Nechta Sulton Sanjar bor?

Ko`p o`rinlarda u o`z do`stini adolat va kuch-qudratda Sulton Sanjar bilan qiyoslagan. Husayn Boyqaroga atab yozilgan "Tuhfatul-afkor” qasidasida shunday misralar bor:

Mulki dil piri javonro hast obodon zi ishq,

Bonii Marvi kuhan Sanjar zi nav xam Sanjar ast.

Bu o`rinda ishq keksayu yoshning qalbini birdek obod qilishini aytib, chiroyli o`xshatish qiladi. Ko`hna Marvni Sanjar bino qilgandi, yangi Marvni ham u boshqarmoqda. Bu o`rinda Navoiy uch asr avval Marvning hokimi Suton Sanjar bo`lganiyu, hozir ham Sulton Sanjar ismli boshqa bir hukmdor shaharni boshqarayotganini eslatadi. Tarixdan ma`lumki, Sulton Husayn Boyqaro taxtni egallashidan avval bir muddat Marv Hukmdori bo`lgan Sulton Sanjar huzurida yashagan va uning qizi Beka Sultonbegimga uylangan. Shu bois har ikki hukmdorni farqlash maqsadida Saljuqiylar hukmdori bo`lgan Sulton Sanjar nomiga "Moziy” (avvalgi, o`tgan zamondagi) sifatiga qo`shib aytishgan.

Shu bilan birga Hazrat Navoiy ham Marvda ma`lum muddat yashagan, bu payta kelib, vayronaga aylangan Sulton Sanjar Moziy maqbarasini qayta tiklashga bosh-qosh bo`lgan.

Rustam Jabborov

Manba: Zamonaviy.CoM -Saytdan olindi.
Ushbu ma'lumot darakchi.uz dan olindi!

< ! > DO'STLARINGIZGA YUBORING:

Quyidagi yangiliklarni o'qing dod devorasiz:
Категория: Moziydan sado ( TARIX ) / Мозийдан садо ( ТАРИХ ) | Просмотров: 458 | | Теги: #habarlar, #uznews, #новости, #newsuz, #Yangiliklar, #ahborot, #Yangilik, #news, #xabarlar | Рейтинг: 0.0/0
Всего комментариев: 0
Имя *:
Email:
Все смайлы
Подписка:1
Код *:

Вход на сайт
Логин:
Пароль:
Корзина
Ваша корзина пуста
Malumot Izlash
-------


Yangi Musiqalar:

FOYDALI MASLAHATLA
BEPUL REKLAMA
Hazil;)
>>> REKLAMA QO'SHISH
YANGI KINO FILMLAR










Календарь
«  Февраль 2017  »
ПнВтСрЧтПтСбВс
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728
Архив записей
Друзья сайта
  • www.SheJoT.CoM
  • www.BePuL.NeT
  • UzbKino.NeT
  • www.Sherlaruz.com
  • www.Uzstars.BiZ
  • www.Sherlar.info
  • www.Sherlar.org

  • Copyright Zamonaviy.com © 20014-2018